Trong bối cảnh các đô thị lớn của Việt Nam như Hà Nội và TP.HCM đang đối mặt với áp lực ùn tắc, ô nhiễm và quá tải hạ tầng, phát triển hệ thống đường sắt đô thị (metro, tram) được coi là giải pháp chiến lược, mang tính đột phá nhằm cải thiện giao thông công cộng, hướng tới một tương lai bền vững và văn minh.

Đường sắt đô thị: Xương sống của giao thông hiện đại

Tại nhiều thành phố trên thế giới – từ Praha (Cộng hòa Séc), Paris (Pháp) đến Tokyo (Nhật Bản), hệ thống metro, tram đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc vận chuyển khối lượng lớn hành khách, giảm áp lực xe cá nhân và cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Ở Việt Nam, các dự án metro đầu tiên như Cát Linh – Hà Đông (Hà Nội) hay Bến Thành – Suối Tiên (TP.HCM) bước đầu tạo hiệu ứng tích cực, thu hút hàng chục nghìn lượt khách mỗi ngày, từng bước thay đổi thói quen di chuyển của người dân.

Cộng hòa Séc – Đối tác giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đường sắt

Cộng hòa Séc là quốc gia có truyền thống hơn 200 năm phát triển giao thông đường sắt, sở hữu mạng lưới đường ray dày đặc nhất châu Âu, bao gồm:

• Hệ thống metro tại Praha (3 tuyến, 61 ga, gần 600 triệu lượt khách/năm)

• Mạng lưới tram điện mặt đất tại 7 thành phố, trong đó tram Praha là một trong những hệ thống lớn nhất thế giới

• Đường sắt quốc gia kết nối xuyên biên giới châu Âu, tàu tốc độ cao và công nghiệp sản xuất đầu máy – toa xe hiện đại

Đặc biệt, Séc có thế mạnh về kỹ thuật thiết kế, chế tạo tàu điện, hệ thống tín hiệu và đào tạo nhân lực – những yếu tố cốt lõi cho quá trình phát triển metro tại Việt Nam.

Hợp tác Việt Nam – Séc: Từ tầm nhìn đến hành động

Hai nước đã có lịch sử hợp tác lâu dài, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục – kỹ thuật. Năm 2015, doanh nghiệp FECON (Việt Nam) và SKD (Séc) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư metro theo mô hình PPP, trị giá hơn 1 tỷ USD – trong đó có 30% vốn vay ưu đãi từ Chính phủ Séc.

Ngoài ra, Séc đã:

• Hỗ trợ Hà Nội đào tạo nhân lực vận hành metro

• Đề xuất chuyển giao công nghệ sản xuất toa xe, linh kiện metro

• Tham gia các hội thảo chuyên đề về quy hoạch và quản lý giao thông đô thị

Gợi mở cho Việt Nam: Phát triển giao thông đô thị theo mô hình Praha

Kinh nghiệm từ Praha – nơi 50–60% người dân sử dụng phương tiện công cộng – cho thấy: muốn metro thành công, cần một hệ sinh thái giao thông đồng bộ, trong đó metro, tram, bus, xe đạp công cộng... được kết nối liên thông.

Mô hình TOD (Transit-Oriented Development) – phát triển đô thị gắn với metro – cũng là hướng đi mà Việt Nam có thể học hỏi. Metro không chỉ giải quyết giao thông mà còn giúp tái cấu trúc không gian đô thị, tạo động lực tăng trưởng cho bất động sản, thương mại và đời sống xã hội.

Kết luận

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để chuyển mình về giao thông đô thị. Với nền tảng quan hệ đối tác chiến lược và thiện chí hợp tác, Cộng hòa Séc là một trong những đối tác châu Âu tiềm năng, có thể đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình xây dựng mạng lưới metro, tram hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Sự kết hợp giữa công nghệ – kinh nghiệm từ Séc và nhu cầu phát triển cấp thiết của Việt Nam hứa hẹn mang đến những bước tiến quan trọng cho tương lai giao thông thông minh tại các đô thị Việt Nam.

Đọc chi tiết tại đây