Cộng hòa Séc: Đẩy mạnh thương mại hai chiều và hỗ trợ ngành truyền thống

Cộng hòa Séc là một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới, kim ngạch xuất khẩu chiếm hơn 70% GDP, do đó chính phủ rất chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế . Trong năm 2025, quan hệ thương mại Việt Nam – Séc tiếp tục phát triển mạnh mẽ nhờ Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và các chính sách đa dạng hóa thị trường của Séc. 

Tháng 1/2025, hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, cam kết tạo thuận lợi hơn nữa cho hợp tác kinh tế, du lịch, vận tải và lao động . Lãnh đạo hai bên đặt mục tiêu đưa kim ngạch song phương đạt 5 tỷ USD trong vài năm tới – một bước nhảy lớn so với mức 2 tỷ USD năm 2024, tăng 80% so với 2023 .

Chú thích: Dây chuyền sản xuất giày da xuất khẩu tại Việt Nam – mặt hàng đang hưởng lợi lớn từ EVFTA khi xuất khẩu sang Séc và EU.

EVFTA tạo thuận lợi cho dệt may, da giày, nông sản xuất khẩu

Nhờ EVFTA, 62% dòng thuế xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã được xóa bỏ ngay khi hiệp định có hiệu lực, và sau 7 năm sẽ xóa tới 99,2% dòng thuế . Nhiều mặt hàng chủ lực như dệt may, giày dép, thủy sản của Việt Nam vào EU (trong đó có Séc) sẽ hưởng thuế 0% trong vòng 7 năm từ khi EVFTA có hiệu lực, nhiều nhóm sản phẩm được miễn thuế ngay lập tức . Điều này tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho hàng hóa Việt Nam so với nước ngoài khối.

Thực tế, xuất khẩu từ Việt Nam sang Séc đã tăng 62,3% trong quý I/2025 so với cùng kỳ 2024 , đạt 495 triệu USD và giúp Việt Nam nhanh chóng trở thành đối tác cung ứng hàng đầu của Séc trong ASEAN . Các mặt hàng như quần áo, giày dép, nông sản thực phẩm Việt Nam ngày càng hiện diện rộng rãi trong hệ thống phân phối Séc và Đông Âu , nhờ chất lượng cải thiện và đáp ứng tiêu chuẩn EU . EVFTA cũng mang lại ưu đãi thuế quan cho cà phê, hạt điều, rau quả nhiệt đới – những nông sản Việt Nam mà Séc có nhu cầu; riêng các mặt hàng nhạy cảm như gạo, đường, EU dành hạn ngạch thuế 0% theo cam kết EVFTA .

Đa dạng hóa thị trường, hỗ trợ ngành công nghiệp và linh kiện

Về nhập khẩu, Séc hưởng lợi khi Việt Nam cũng cam kết xóa bỏ 48,5% số dòng thuế đối với hàng EU ngay khi EVFTA có hiệu lực, tiến tới khoảng 99% dòng thuế sau 10 năm . Điều này tạo thuận lợi để máy móc, thiết bị, linh kiện từ Séc tiếp cận thị trường Việt Nam dễ dàng hơn. Thực tế, máy móc, dụng cụ, phụ tùng là nhóm hàng Séc xuất sang Việt Nam lớn nhất (đạt ~65,5 triệu USD năm 2022) . Nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện từ Séc sang Việt Nam cũng đạt ~23,5 triệu USD . Các sản phẩm công nghiệp thế mạnh của Séc như ô tô, thiết bị cơ khí, công nghệ môi trường, năng lượng… có nhiều cơ hội nhờ Việt Nam cắt giảm thuế quan theo lộ trình EVFTA (ví dụ: thuế ô tô sẽ về 0% sau 9-10 năm, linh kiện ô tô sau 7 năm) . Chính phủ Séc năm 2023 đã phê duyệt Chiến lược xuất khẩu 2023–2033 với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường ngoài EU . Theo đó, Séc không giới hạn một vài “thị trường trọng điểm” cố định mà tận dụng cơ hội ở mọi quốc gia được xem là đối tác an toàn, tin cậy . Việt Nam – với vai trò là đối tác kinh tế hàng đầu của Séc tại Đông Nam Á – được Séc coi trọng trong chiến lược này . Séc cũng tự định vị mình là “cửa ngõ” để hàng hóa Việt Nam vào sâu thị trường EU , nhờ vị trí trung tâm và hệ thống logistic phát triển tại Séc.

Trọng tâm vào các ngành truyền thống và mở rộng sang lĩnh vực mới

Các ngành truyền thống trong quan hệ Việt–Séc tiếp tục được thúc đẩy thông qua khuôn khổ Ủy ban liên Chính phủ và những thỏa thuận song phương. Séc khuyến khích doanh nghiệp tập trung vào lĩnh vực có thế mạnh của mình như sản xuất ô tô, công nghệ số, năng lượng tái tạo, hạ tầng… đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để nông sản, thủy sản Việt Nam tiếp cận thị trường Séc . Tháng 3/2025, liên doanh Thanh Công Group – Skoda Auto đã khánh thành nhà máy lắp ráp ô tô Skoda đầu tiên tại Việt Nam (cũng là đầu tiên ở ASEAN) với công suất 120.000 xe/năm. 

Dự án này là dấu mốc hợp tác công nghiệp quan trọng, tận dụng việc Việt Nam đang dỡ bỏ dần thuế quan với ô tô từ EU và khuyến khích phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước . Ngoài ra, chính phủ hai nước còn định hướng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực công nghệ cao. Trong các chuyến thăm song phương gần đây, lãnh đạo Séc và Việt Nam nhấn mạnh nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tập trung vào những ngành mới như sản xuất chất bán dẫn, dữ liệu lớn, AI, điện toán đám mây, công nghệ sinh học… nhằm bắt kịp xu hướng thị trường tương lai

Những định hướng này cho thấy chính sách thương mại của Séc không chỉ hỗ trợ các ngành xuất nhập khẩu truyền thống (dệt may, da giày, nông sản, điện tử, máy móc) mà còn hướng tới các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong thập kỷ tới.

Tóm tắt các điểm chính – Cộng hòa Séc

• Tận dụng EVFTA: Thuế nhập khẩu vào EU với hàng dệt may, da giày, thủy sản của Việt Nam sẽ về 0% trong 7 năm (nhiều mặt hàng đã 0% ngay lập tức) . Nhờ đó, xuất khẩu Việt Nam sang Séc tăng vọt, đặc biệt ở các nhóm hàng tiêu dùng như quần áo, giày dép, thực phẩm . Séc trở thành cửa ngõ giúp hàng Việt vào cả khối EU .
• Hỗ trợ ngành nông sản: Séc nhập khẩu nhiều cà phê, hạt điều, chè, trái cây và thủy sản của Việt Nam. EVFTA giảm thuế đáng kể cho các mặt hàng này; EU cũng dành hạn ngạch thuế 0% cho gạo, đường và một số nông sản nhạy cảm của Việt Nam . Chất lượng nông sản Việt Nam ngày càng cải thiện đáp ứng yêu cầu cao của EU, giúp các mặt hàng như nông sản chế biến, gia vị, phở ăn liền thâm nhập siêu thị Séc .
• Điện tử và linh kiện: Việt Nam hiện là đối tác cung ứng top 20 của Séc, chủ yếu nhờ nhóm hàng điện tử, điện thoại và linh kiện tăng mạnh . Kim ngạch xuất khẩu máy tính, điện tử, điện thoại của Việt Nam sang Séc năm 2023 đạt ~958 triệu USD (tăng 43%) . Sản phẩm điện tử Việt có ưu thế giá cạnh tranh và được miễn giảm thuế nhờ EVFTA, đáp ứng nhu cầu linh kiện, thiết bị công nghệ tại Séc.
• Máy móc, thiết bị công nghiệp: Việt Nam đã xóa bỏ 64,5% kim ngạch nhập khẩu từ EU ngay 2020 và sẽ xóa ~99% dòng thuế sau 10 năm . Nhờ vậy, máy móc, dụng cụ, thiết bị cơ khí, phụ tùng từ Séc vào Việt Nam thuận lợi hơn nhiều. Năm 2022, máy móc và thiết bị chiếm tỷ trọng lớn nhất trong xuất khẩu của Séc sang Việt Nam . Các doanh nghiệp Séc (ví dụ lĩnh vực điện, năng lượng, đầu máy xe lửa, thiết bị tưới…) có cơ hội mở rộng thị phần tại Việt Nam khi thuế quan dần được dỡ bỏ và nhu cầu công nghiệp hóa của Việt Nam tăng cao .

Slovakia: Thúc đẩy hợp tác truyền thống và tận dụng tối đa EVFTA

Đối với Slovakia, tuy quy mô thị trường nhỏ hơn Séc, quan hệ thương mại với Việt Nam cũng ghi nhận những bước tiến tích cực trong năm 2025. Slovakia coi Việt Nam là một đối tác ưu tiên tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương và tích cực thúc đẩy hợp tác thương mại – đầu tư song phương . Kim ngạch hai chiều đã phục hồi và tăng trưởng đều sau đại dịch. Sau 4 năm thực thi EVFTA, thương mại Việt – Slovakia tăng ổn định ở mức hai con số. 

Chỉ riêng 10 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu của Việt Nam sang Slovakia đã tăng 57,4% so với cùng kỳ, góp phần đưa tổng kim ngạch cả năm 2024 ước đạt khoảng 680 triệu Euro (khoảng trên 730 triệu USD) – vượt xa mốc nửa tỷ USD những năm trước. Việt Nam hiện vươn lên nằm trong nhóm đối tác thương mại hàng đầu của Slovakia tại châu Á – Thái Bình Dương . Đáp lại, Slovakia đã cử thêm tham tán kinh tế sang Việt Nam để xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp hai nước .

Về khung chính sách, Slovakia là một trong những nước EU phê chuẩn nhanh Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EVIPA (tháng 2/2023) . Điều này thể hiện cam kết của Chính phủ Slovakia trong việc bảo vệ nhà đầu tư và khuyến khích dòng vốn đầu tư song phương. EVIPA một khi có hiệu lực đầy đủ sẽ tạo niềm tin cho doanh nghiệp hai nước, hỗ trợ những dự án hợp tác trong các lĩnh vực Slovakia có thế mạnh (như công nghiệp chế tạo ô tô, cơ khí, năng lượng) và Việt Nam có nhu cầu (hạ tầng, công nghiệp phụ trợ…). Năm 2025 cũng đánh dấu kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Slovakia, hai bên dự kiến tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến thương mại – đầu tư, hội chợ giới thiệu sản phẩm và trao đổi đoàn doanh nghiệp nhằm khai thác tiềm năng hợp tác .

EVFTA thúc đẩy xuất khẩu các ngành truyền thống

Cơ cấu trao đổi thương mại Việt Nam – Slovakia mang tính bổ trợ, tập trung vào những ngành truyền thống mà hai bên có lợi thế. Phía Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Slovakia các mặt hàng tiêu dùng và nông nghiệp nhiệt đới, trong đó nổi bật là giày dép, hàng dệt may, thủy sản và thực phẩm chế biến . Nhờ ưu đãi EVFTA, nhiều lô hàng giày dép, quần áo của Việt Nam sang Slovakia được giảm thuế đáng kể (thuế nhiều mặt hàng về 0% theo lộ trình 7 năm), giúp giá cả cạnh tranh hơn hẳn so với thời điểm trước 2020. Các mặt hàng thủy sản Việt Nam (như tôm, cá, đồ hộp) cũng từng bước tận dụng EVFTA để mở rộng thị phần tại Slovakia – vốn là thị trường ưa chuộng thủy sản nhưng trước đây bị hạn chế bởi thuế cao. 

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Slovakia các sản phẩm máy móc, thiết bị công nghiệp, dụng cụ, linh kiện cơ khí, thép, hóa chất và dược phẩm… phục vụ cho sản xuất trong nước . Những mặt hàng này hiện đang được Việt Nam giảm dần thuế nhập khẩu (xóa bỏ khoảng 99% dòng thuế nhập từ EU trong vòng 10 năm) . Nhờ đó, doanh nghiệp Slovakia có điều kiện chào bán máy móc, công nghệ cao vào thị trường Việt Nam với giá cạnh tranh hơn, hỗ trợ quá trình hiện đại hóa ngành công nghiệp của Việt Nam.

EVFTA được cả hai phía đánh giá mang lại “những kết quả tích cực đáng kể” cho quan hệ thương mại Việt–Slovakia . Xuất khẩu của Việt Nam sang EU nói chung và Slovakia nói riêng đã nhanh chóng phục hồi sau đại dịch, tăng trưởng mạnh trong các năm 2021–2024 . Slovakia nằm trong xu hướng chung đó khi nhập khẩu nhiều hơn các hàng hóa tiêu dùng và nguyên liệu từ Việt Nam với thuế suất ưu đãi, đồng thời xuất khẩu sang Việt Nam cũng thuận lợi hơn nhờ Việt Nam cắt giảm thuế cho hàng công nghiệp EU . Dự kiến trong những năm tới, kim ngạch hai chiều sẽ tiếp tục tăng khi ngày càng nhiều doanh nghiệp hai nước biết tận dụng hiệu quả EVFTA.

Trọng tâm hợp tác: nông nghiệp, công nghiệp và nhân lực

Về nông nghiệp, Slovakia đánh giá Việt Nam là đối tác giàu tiềm năng trong hợp tác nông nghiệp thông minh và an ninh lương thực. Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp Slovakia bày tỏ mong muốn hợp tác về nông nghiệp công nghệ cao, quản lý đất đai, nguồn nước, chế biến thịt gia cầm, thịt bò, lợn và rau quả với Việt Nam . Slovakia cũng quan tâm mở rộng nhập khẩu nông sản nhiệt đới từ Việt Nam. 

Tại các cuộc gặp gỡ, phía Slovakia đã đặt vấn đề nhập khẩu gạo Việt Nam để cung cấp cho hệ thống nhà hàng tại Slovakia , đồng thời tìm hiểu các loại trái cây, cà phê, hạt tiêu… mà Việt Nam có lợi thế. EVFTA giúp nhiều nông sản Việt Nam khi vào EU được hưởng thuế 0%, nhưng đi đôi với đó là yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. 

Do vậy, các cơ quan hai nước đang tích cực trao đổi thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng quy định EU, tận dụng tối đa ưu đãi EVFTA trong lĩnh vực nông nghiệp .

Về công nghiệp và đầu tư, Slovakia có thế mạnh truyền thống về công nghiệp chế tạo, lắp ráp ô tô, điện tử, năng lượng… . Hiện Slovakia là “công xưởng ô tô” quan trọng của châu Âu với nhiều hãng lớn đặt nhà máy (Volkswagen, Kia, Jaguar Land Rover…). Phía Slovakia mong muốn thu hút thêm đầu tư từ các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam. Ví dụ, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế Quốc hội Slovakia đã gợi ý hãng ô tô VinFast của Việt Nam cân nhắc đầu tư nhà máy tại Slovakia – nơi có sẵn hệ sinh thái sản xuất ô tô hiện đại – để tận dụng vị trí trung tâm EU và chuỗi cung ứng sẵn có 

Điều này cho thấy Slovakia sẵn sàng tạo thuận lợi (về thủ tục, chính sách ưu đãi) để đón dòng vốn và công nghệ từ Việt Nam, bổ sung cho ngành công nghiệp trong nước. Bên cạnh đó, Slovakia cũng chào mời hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng – đặc biệt là năng lượng truyền thống và hạt nhân – trong bối cảnh Slovakia tìm kiếm nguồn thay thế nhằm giảm phụ thuộc năng lượng từ Nga . Những định hướng này phù hợp với nhu cầu của Việt Nam trong việc phát triển hạ tầng và nguồn năng lượng mới, tạo cơ hội đôi bên cùng có lợi.

Về hợp tác lao động và dịch vụ, Slovakia đánh giá cao nguồn nhân lực trẻ, chăm chỉ của Việt Nam và đang có nhu cầu thu hút lao động nước ngoài cho các nhà máy của mình . Hai nước đã trao đổi về khả năng đào tạo và tiếp nhận lao động Việt Nam sang làm việc tại Slovakia trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo . Đồng thời, du lịch và giao lưu nhân dân cũng được chú trọng thúc đẩy – điều này gián tiếp hỗ trợ thương mại khi tăng cường hiểu biết thị trường của nhau. (Việt Nam hiện đã miễn thị thực 15 ngày cho công dân Slovakia, tạo điều kiện cho doanh nhân và du khách Slovakia sang tìm hiểu cơ hội kinh doanh).

Tóm tắt các điểm chính – Slovakia

• Xuất khẩu chủ lực của Việt Nam: Các mặt hàng giày dép, dệt may, thủy sản, nông sản tiếp tục là trụ cột trong xuất khẩu sang Slovakia, hưởng lợi lớn từ EVFTA (thuế giảm dần về 0% giúp tăng sức cạnh tranh) . Trong 10 tháng 2024, xuất khẩu Việt Nam sang Slovakia tăng trên 57% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà tăng mạnh nhờ ưu đãi thương mại .
• Nhập khẩu từ Slovakia: Việt Nam nhập nhiều máy móc, thiết bị, dụng cụ cơ khí, linh kiện điện tử, hóa chất, dược phẩm… từ Slovakia . EVFTA giúp Việt Nam giảm thuế nhập khẩu ~99% dòng thuế cho hàng EU sau 10 năm , tạo thuận lợi để các ngành công nghiệp Slovakia (cơ khí, ô tô, năng lượng…) mở rộng thị phần ở Việt Nam. Năm 2019, Slovakia từng xuất khẩu trên 1 tỷ USD hàng hóa sang Việt Nam, nhưng có xu hướng giảm do dịch; nay với EVFTA, những mặt hàng này đang dần khôi phục chỗ đứng.
• Hỗ trợ từ chính phủ: Slovakia tích cực thúc đẩy hợp tác kinh tế với Việt Nam thông qua trao đổi đoàn và cơ chế Ủy ban hỗn hợp. Quốc hội Slovakia đã sớm phê chuẩn EVIPA vào 2/2023 để thúc đẩy đầu tư hai chiều . Nước này cũng tăng cường hiện diện xúc tiến thương mại tại Việt Nam (bổ nhiệm thêm tham tán thương mại) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội kinh doanh . Năm 2025, nhân kỷ niệm 75 năm quan hệ, dự kiến nhiều sự kiện diễn đàn doanh nghiệp, hội chợ thương mại sẽ được tổ chức để kết nối các nhà xuất nhập khẩu trong các lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm, công nghệ… .
• Lĩnh vực tiềm năng mới: Bên cạnh các ngành truyền thống, Slovakia và Việt Nam mở ra hợp tác ở các mảng như công nghệ ô tô điện, năng lượng sạch, chuyển đổi số. Slovakia hoan nghênh doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đầu tư và hợp tác (đơn cử mời gọi VinFast mở nhà máy tại Slovakia) . Đồng thời, Slovakia sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về điện hạt nhân, nhiệt điện, thủy điện – lĩnh vực mà Slovakia có thế mạnh – để hỗ trợ Việt Nam trong bảo đảm an ninh năng lượng . Những định hướng này cho thấy hai nước đang từng bước mở rộng chính sách thương mại và đầu tư sang các lĩnh vực mới, bổ sung cho quan hệ hợp tác truyền thống như dệt may, da giày, nông nghiệp và máy móc.

Nguồn tài liệu tham khảo: Chính phủ và cơ quan thương mại Séc (MPO, CzechTrade), Bộ Công Thương Việt Nam, Thương vụ Việt Nam tại Séc/Slovakia, cùng các hãng thông tấn uy tín như VietnamPlus, VnEconomy, VOV, TTXVN… Các số liệu và cam kết chính sách được trích dẫn từ phát biểu của lãnh đạo hai nước và văn kiện EVFTA/EVIPA , nhằm đảm bảo độ tin cậy và chính xác cho thông tin trong bài.