Vải thiều tươi là một trong những nông sản chủ lực của Việt Nam, ngày càng được ưa chuộng tại thị trường châu Âu. Tuy nhiên, để đưa quả vải tươi vượt hàng chục nghìn km và vẫn giữ được độ ngon, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và vận chuyển lạnh đóng vai trò then chốt.

Hiện nay, Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ bảo quản hiện đại:

• Xử lý hơi nước nóng (VHT) và chiếu xạ giúp diệt côn trùng, đáp ứng yêu cầu kiểm dịch của EU mà không cần dùng hóa chất độc hại.
• Bao gói khí quyển biến đổi (MAP) kết hợp túi chuyên dụng và gói hút ethylene giúp duy trì độ tươi, ngăn chín sớm và thối hỏng.
• Xử lý acid hữu cơ (V-treat) là công nghệ mới không dùng SO₂, giúp giữ màu vỏ đỏ tự nhiên đến 30–40 ngày.
• Cấp đông CAS (Nhật Bản) cho phép bảo quản vải đến 12 tháng mà vẫn giữ chất lượng như vải tươi.
• Bảo quản lạnh sâu (0–5°C, độ ẩm 90–95%) bằng container lạnh chuyên dụng giúp vận chuyển đường biển từ Việt Nam sang EU trong 30–35 ngày mà vải vẫn tươi ngon.

Nhiều doanh nghiệp và viện nghiên cứu Việt Nam đang áp dụng thành công các công nghệ này, như Viện Cơ điện Nông nghiệp (VIAEP), Sancopack, RYB, Sơn Sơn, An Phú, và các trung tâm chiếu xạ phía Bắc và Nam. Công ty Linsan tại Séc đã ký hợp đồng nhập khẩu 40 tấn vải thiều Thanh Hà, sử dụng công nghệ bảo quản hiện đại, vận chuyển bằng đường biển, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác nông sản giữa hai nước.

Chuỗi logistics Việt Nam – Séc đang hình thành, kết nối trực tiếp từ vùng trồng đến siêu thị EU, nhờ sự hỗ trợ của EVFTA, cộng đồng người Việt tại Séc, và sự vào cuộc của các doanh nghiệp logistics có năng lực bảo quản lạnh.

Trong bối cảnh chi phí vận tải hàng không cao, công nghệ bảo quản kéo dài độ tươi là yếu tố quyết định giúp vải thiều Việt Nam thâm nhập sâu và bền vững vào thị trường EU, đặc biệt là các nước Trung – Đông Âu như Cộng hòa Séc và Slovakia.