Tiềm năng thị trường công nghệ tại Séc và Slovakia

Cộng hòa Séc (Séc) và Slovakia đang nổi lên như những điểm sáng công nghệ tại Trung Âu. Cả hai nước đều sở hữu đội ngũ nhân lực trình độ cao với nền tảng kỹ sư vững chắc, nhưng chi phí nhân lực vẫn cạnh tranh, tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty công nghệ mở rộng hoạt động

Thị trường Séc và Slovakia có quy mô vừa phải nhưng rất hội nhập: là thành viên Liên minh châu Âu (EU), các doanh nghiệp tại đây có thể tiếp cận thị trường chung châu Âu một cách dễ dàng . Sự ổn định chính trị – kinh tế và vị trí địa lý trung tâm (gần kề Đức, Áo, Ba Lan, v.v.) khiến hai quốc gia này trở thành cửa ngõ chiến lược để thâm nhập thị trường EU 

Không chỉ có lợi thế về nhân lực và vị trí, hai nước còn có hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động và được chính phủ hậu thuẫn mạnh mẽ. Tại Slovakia, các trung tâm đổi mới đang hình thành ở Bratislava và Košice, thu hút cả doanh nghiệp địa phương lẫn toàn cầu nhờ nguồn nhân tài dồi dào và chi phí hiệu quả 

Nhiều lĩnh vực công nghệ cao đang phát triển, từ trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (blockchain), fintech cho đến công nghệ game. Tại Séc, nền tảng giáo dục và nghiên cứu lâu đời đã tạo nên truyền thống đổi mới: Chính phủ và doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển (R&D) các công nghệ mũi nhọn như AI, điện toán hiệu năng cao (HPC) và điện toán lượng tử

Nhờ vậy, Séc duy trì vị thế thuộc nhóm quốc gia sáng tạo hàng đầu khu vực. Đáng chú ý, mức độ ứng dụng công nghệ số của doanh nghiệp Séc rất cao – hơn 47% doanh nghiệp (trên 10 nhân viên) sử dụng giải pháp điện toán đám mây, tỷ lệ vượt mức trung bình EU và cao hơn cả Pháp hay Đức . Điều này cho thấy môi trường kinh doanh tại Séc đã sẵn sàng cho chuyển đổi số, tạo sức hút lớn với các nhà đầu tư công nghệ.

Một yếu tố hấp dẫn khác là chính sách ưu đãi và chương trình hỗ trợ từ chính phủ hai nước. Cả Séc và Slovakia đều đưa đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghệ xanh vào trọng tâm chiến lược quốc gia. Chính phủ hai nước không chỉ hợp tác chặt chẽ với các hiệp hội doanh nghiệp trong nước để tháo gỡ rào cản (ví dụ: Slovakia hợp tác với SAPIE – Liên minh Kinh tế Sáng tạo Slovakia – để thúc đẩy khởi nghiệp) , mà còn tích cực cải thiện môi trường pháp lý, đưa ra ưu đãi thuế và tăng cường nguồn vốn công cho đổi mới. Dù vẫn còn thách thức (như việc thiếu hụt nhân lực IT tại Slovakia) , những bước tiến gần đây – như luật và ưu đãi thuế riêng cho startup – cho thấy quyết tâm của chính phủ trong việc biến Séc và Slovakia thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư công nghệ quốc tế.

Chương trình và sáng kiến công nghệ tại Cộng hòa Séc

Chính phủ Séc đang triển khai loạt chương trình quy mô nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thập kỷ tới. Trên tầm vĩ mô, chiến lược Chuyển đổi số Séc (Digital Czechia) đóng vai trò định hướng tổng thể, với mục tiêu hiện đại hóa nền kinh tế và xây dựng hệ sinh thái số tiên tiến 

Bên cạnh đó, Chiến lược quốc gia về Trí tuệ Nhân tạo đến 2030 (NAIS 2030) mới được cập nhật và phê duyệt vào tháng 7/2024 . Chiến lược AI này đề ra các ưu tiên trọng tâm gồm: ứng dụng AI trong nghiên cứu & phát triển, trong công nghiệp và kinh doanh, trong giáo dục và đào tạo nhân lực; phát triển kỹ năng AI và thích ứng thị trường lao động; đảm bảo các khía cạnh đạo đức, pháp lý, an ninh của AI; cũng như đưa AI vào cải thiện dịch vụ hành chính công

Mục tiêu của Séc là không chỉ làm chủ công nghệ AI để nâng cao đời sống và năng lực sản xuất, mà còn vươn lên vai trò “nhà sáng tạo” chứ không chỉ là người dùng công nghệ AI trên thế giới .

Đáng chú ý, Séc đang triển khai chương trình TWIST (Transfer, Research, Development and Innovation for Strategic Technologies), phê duyệt tháng 6/2024, tập trung hỗ trợ các công nghệ chiến lược như AI, chất bán dẫn và lượng tử . TWIST có ngân sách 209 triệu Euro từ ngân sách nhà nước, thực hiện giai đoạn 2025–2031 và đã mở đợt gọi dự án đầu tiên (ưu tiên lĩnh vực AI) . Đây là bước đi cụ thể nhằm biến kết quả nghiên cứu công nghệ lõi thành ứng dụng công nghiệp thực tiễn, tăng cường năng lực tự chủ công nghệ cho Séc.

Ở cấp doanh nghiệp, mạng lưới Trung tâm Đổi mới Số Châu Âu (EDIH) đã được thiết lập tại 6 khu vực trên toàn Séc, cùng với Trung tâm thử nghiệm và đánh giá AI (AI Testing and Experimentation Facility). Các trung tâm này cung cấp dịch vụ tư vấn “thử trước khi đầu tư” (test-before-invest) trong phòng thí nghiệm và môi trường thực tế, đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ tìm kiếm tài chính, kết nối mạng lưới đổi mới… nhằm giúp doanh nghiệp, đặc biệt là SMEs, chuyển đổi số thành công . Song song, chính phủ cũng chú trọng nuôi dưỡng hệ sinh thái startup. 

Chương trình Ươm tạo Công nghệ do cơ quan CzechInvest vận hành đang hỗ trợ tới 250 startup thông qua 7 hub chuyên ngành (trí tuệ nhân tạo, công nghệ tiên tiến, di động thông minh, không gian vũ trụ, công nghệ xanh, công nghệ sinh học, quốc phòng và công nghiệp sáng tạo) . Các startup được cố vấn, huấn luyện và tiếp cận hạ tầng nghiên cứu trong từng lĩnh vực chuyên sâu.

Để giúp startup vươn ra toàn cầu, CzechInvest còn triển khai chương trình Tăng tốc Quốc tế hóa (Internationalization) với ngân sách 215 triệu Kč (khoảng 9 triệu USD) từ Quỹ Phục hồi châu Âu . Chương trình này (thực hiện 2024–2025) đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 100 startup công nghệ của Séc mở rộng thị trường quốc tế

Đợt gọi vốn đầu tiên đã bắt đầu từ giữa 2024, dành cho các doanh nghiệp nhỏ và startup định hướng công nghệ. Tham gia chương trình, các startup được tài trợ chi phí (tối đa 3 triệu Kč mỗi dự án) cho các hoạt động: đào tạo cố vấn (pre-mentoring), chương trình tăng tốc (acceleration), mở rộng nghiên cứu phát triển, tham dự hội nghị công nghệ quốc tế, tham gia vườn ươm ở nước ngoài, v.v . 

Theo Bộ trưởng Công Thương Jozef Síkela, thông qua CzechInvest, chính phủ muốn nâng tầm các startup công nghệ Séc từ giai đoạn ươm mầm đến mở rộng toàn cầu, đồng thời quảng bá hình ảnh Séc như một đối tác công nghệ cao trên thị trường quốc tế

Những chương trình trước đó như CzechAccelerator hay CzechDemo cũng đã gặt hái thành công và là tiền đề để Séc tiếp tục hỗ trợ startup vươn xa .

Nhờ sự vào cuộc mạnh mẽ của chính phủ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Séc đang phát triển đồng bộ. Từ tầm nhìn chiến lược (Chuyển đổi số, AI quốc gia) đến các công cụ cụ thể (quỹ R&D, trung tâm đổi mới, vườn ươm startup), Séc đang định hình một nền kinh tế số đổi mới mà ở đó doanh nghiệp trong và ngoài nước đều có thể hưởng lợi và đóng góp .

Chương trình và sáng kiến công nghệ tại Slovakia

Tương tự Séc, Slovakia cũng đang tăng tốc trên con đường chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, đặc biệt nhờ tận dụng các nguồn lực từ Liên minh châu Âu. Chính phủ Slovakia đã phê duyệt Chiến lược Chuyển đổi Số đến 2030 và hiện thực hóa qua Kế hoạch Hành động Chuyển đổi Số 2023–2026 

Kế hoạch này đặt trọng tâm nâng cao mức độ số hóa của nền kinh tế Slovakia, đặc biệt hướng tới khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Các giải pháp bao gồm thúc đẩy ứng dụng công nghệ số tiên tiến trong sản xuất, xây dựng xã hội số linh hoạt, song song với việc đảm bảo an toàn thông tin. Chính phủ cũng thông qua Chiến lược quốc gia về kỹ năng số 2023–2026, nhằm phát triển nguồn nhân lực số toàn diện – từ cải thiện giáo dục tin học trong trường học đến đào tạo lại lực lượng lao động, tăng cường tỷ lệ nữ giới trong ICT và thu hẹp khoảng cách số vùng xa . Đây là nỗ lực để đảm bảo người dân và doanh nghiệp Slovakia có kỹ năng cần thiết tham gia nền kinh tế số.

Đòn bẩy quan trọng cho các chương trình trên là Quỹ Phục hồi và Khả năng chống chịu (RRP) của EU. Slovakia tận dụng mạnh mẽ quỹ này để thúc đẩy cả chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Trong lĩnh vực số, RRP tài trợ các sáng kiến như phiếu công nghệ số (digital vouchers) cho doanh nghiệp, mạng lưới Trung tâm Đổi mới Số kết nối với mạng lưới EDIH của EU, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao kỹ thuật số và đổi mới . Về chuyển đổi xanh, một khoản tín dụng lớn từ Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) đang giúp Slovakia đồng tài trợ cho hàng loạt dự án công nghệ xanh và số hóa trên cả nước. 

Tháng 2/2025, EIB đã ký khoản vay 240 triệu Euro cho Slovakia để làm vốn đối ứng triển khai các dự án được EU hỗ trợ, thuộc gói tín dụng 800 triệu Euro nhằm tăng cường tính bền vững môi trường và năng lực cạnh tranh kinh tế của Slovakia

Nguồn lực này sẽ được đầu tư vào nhiều mục tiêu: cải thiện nghiên cứu và đổi mới, số hóa nền kinh tế, nâng cao năng lực cho SME, phát triển kỹ năng cho chuyên ngành thông minh, mở rộng kết nối số, cũng như các dự án về hiệu quả năng lượng, năng lượng tái tạo, thích ứng biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn đa dạng sinh học 

Theo Bộ Tài chính Slovakia, khoản hỗ trợ từ EIB giúp Slovakia dẫn đầu các mục tiêu bền vững của EU, đồng thời tạo việc làm và tăng sức chống chịu kinh tế vùng miền .

Trong mảng đổi mới sáng tạo, chính phủ Slovakia đang nỗ lực nâng tầm hệ sinh thái startup nội địa và kết nối với châu Âu. Dù trước đây xếp hạng đổi mới của Slovakia chưa cao, nước này đã tích cực học hỏi mô hình thành công từ EU. Điển hình, Slovakia áp dụng mô hình chương trình EIC Accelerator (chương trình hỗ trợ deep-tech của Ủy ban châu Âu) để xâydựng cơ chế hỗ trợ startup quốc gia

Do nhận thấy startup Slovakia khó cạnh tranh giành trực tiếp quỹ EIC (vì tỷ lệ thành công rất thấp ở nhóm nước Vùng mở rộng, bao gồm Slovakia) , chính phủ đã kết hợp nguồn quỹ quốc gia với quỹ châu Âu, triển khai chương trình thí điểm tài trợ các dự án đạt Chứng chỉ Xuất sắc (Seal of Excellence) của EIC

Cách làm này giúp tận dụng kết quả thẩm định minh bạch, uy tín từ EIC để chọn lọc startup xuất sắc, rồi dùng ngân sách quốc gia hỗ trợ những dự án chưa được EU cấp vố

Nhờ đó, tính đến 2025 đã có 38 startup Slovakia nhận được tài trợ thông qua các chương trình bổ sung gắn với EIC, dù mới chỉ 4 startup Slovakia được nhận vốn trực tiếp từ EIC ở Brussels (gồm Sensoneo, MultiplexDX, Glycanostics và Powerful Medical)

Chương trình này do Bộ Kinh tế Slovakia quản lý, thể hiện cam kết của chính phủ trong việc nuôi dưỡng startup công nghệ cao và tận dụng mọi nguồn lực để đưa sáng kiến nội địa vươn xa.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính cho startup, Slovakia cũng chú trọng chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng công nghệ cao và bền vững. Công nghiệp ô tô – trụ cột kinh tế của Slovakia – đang được chính phủ thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện và công nghiệp 4.0. Năm 2024, Slovakia đã thu hút một dự án đầu tư lịch sử về sản xuất pin xe điện: liên doanh giữa Tập đoàn Gotion (Trung Quốc) và công ty khởi nghiệp InoBat (Slovakia) sẽ xây dựng nhà máy pin tại vùng Nitra, với tổng vốn 1,2 tỷ Euro 

Dự án này được chính phủ công nhận là đầu tư chiến lược và phê duyệt gói ưu đãi 214 triệu Euro (150 triệu Euro trợ cấp và 64 triệu Euro miễn thuế) để hỗ trợ thực hiện. Nhà máy dự kiến tạo hơn 1.300 việc làm lương cao, kèm theo trung tâm R&D ngay tại địa phương nhằm nâng cao trình độ nhân lực và tiềm lực đổi mới cho Slovakia

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế Denisa Saková nhấn mạnh đây là cột mốc quan trọng giúp củng cố vị thế Slovakia trong lĩnh vực điện động lực (electromobility), tạo việc làm chất lượng và phát triển năng lực sáng tạo quốc gia trong dài hạn. Như vậy, thông qua việc kết hợp thu hút đầu tư nước ngoài và hỗ trợ tài chính công, Slovakia đang chuyển mình mạnh mẽ sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện với môi trường.

Có thể thấy, Slovakia đang tận dụng hiệu quả nguồn lực EU lẫn nội lực để tăng tốc chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Từ hạ tầng chính sách (chiến lược số, chiến lược R&D) đến những dự án cụ thể (trung tâm kỹ năng số, nhà máy pin xe điện), bức tranh công nghệ Slovakia đang trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết đối với các đối tác và nhà đầu tư quốc tế.

Cơ hội hợp tác quốc tế và xúc tiến thị trường

Với nền tảng chương trình và chính sách thuận lợi nêu trên, thị trường công nghệ Séc và Slovakia đang mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế cho các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có Việt Nam. Chính phủ hai nước rất hoan nghênh sự tham gia của các đối tác quốc tế vào hệ sinh thái công nghệ trong nước, thể hiện qua nhiều sáng kiến xúc tiến thương mại và khoa học song phương. 

Đầu năm 2025, Việt Nam và Séc đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược và ký kết thỏa thuận tăng cường hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tháng 3/2025, trong chuyến thăm và làm việc cấp cao, Việt Nam bày tỏ sự quan tâm đến kinh nghiệm của Séc trong thúc đẩy đổi mới, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững. Hai bên nhất trí ưu tiên hợp tác ở các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn, công nghệ lượng tử và công nghệ sinh học, đồng thời chia sẻ chính sách kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp và cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia hoạt động R&D. Điều này cho thấy Séc sẵn sàng chia sẻ tri thức và cơ hội thị trường với đối tác như Việt Nam, và các doanh nghiệp Việt có thể tận dụng kênh này để tiếp cận công nghệ tiên tiến và thị trường Trung Âu.

Ở góc độ xúc tiến thị trường, các cơ quan như CzechTrade (thuộc Bộ Công Thương Séc) đóng vai trò cầu nối chính thức, giúp kết nối doanh nghiệp nước ngoài với hệ sinh thái công nghệ Séc. CzechTrade có văn phòng tại nhiều nước (bao gồm Việt Nam) và hỗ trợ đối tác tìm kiếm nhà cung ứng, bạn hàng uy tín tại Séc . Tương tự, phía Slovakia cũng có cơ quan xúc tiến đầu tư thương mại (như SARIO) tích cực mời gọi các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào các dự án công nghệ trong nước. 

Các dự án lớn như nhà máy pin InoBat-Gotion cho thấy Slovakia sẵn sàng hợp tác với tập đoàn quốc tế để cùng phát triển ngành công nghiệp mới, đổi lại nhà đầu tư được hỗ trợ thuận lợi về thủ tục và ưu đãi tài chính . Đây là tiền lệ thuận lợi cho các công ty công nghệ quốc tế muốn đầu tư hoặc lập liên doanh tại Slovakia trong các lĩnh vực như sản xuất thiết bị, năng lượng sạch, linh kiện ô tô điện, v.v.

Bên cạnh kênh chính phủ, hệ sinh thái tư nhân và cộng đồng startup ở Séc và Slovakia cũng rất cởi mở với sự tham gia của đối tác toàn cầu. Nhiều vườn ươm, quỹ đầu tư và sự kiện công nghệ tại đây có sự hiện diện của các chuyên gia và nhà đầu tư quốc tế. Chẳng hạn, TechSummit (Bratislava) và FutureNow là những hội nghị thường niên thu hút startup khu vực và quỹ đầu tư nước ngoài đến gặp gỡ, kết nối

Tại Séc, CzechInvest gần đây còn mở văn phòng đổi mới tại Đài Loan để kết nối startup Séc với thị trường châu Á, đồng thời thúc đẩy hợp tác công nghệ song phương

Trong năm 2025, CzechInvest dẫn đoàn 8 startup hàng đầu của Séc sang trình diễn sản phẩm tại triển lãm COMPUTEX (Đài Loan), quảng bá tiềm lực công nghệ Séc về AI, robot, sản xuất thông minh, không gian vũ trụ… và tổ chức nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp trong khuôn khổ sự kiện . Động thái này cho thấy các startup Trung Âu rất năng động vươn ra quốc tế, đồng thời mong muốn hợp tác với đối tác nước ngoài trong phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.

Đối với các công ty công nghệ Việt Nam hoặc quốc tế đang quan tâm Trung Âu, Séc và Slovakia mang lại một sự kết hợp hấp dẫn: môi trường kinh doanh an toàn, hỗ trợ từ chính phủ, nhân lực chất lượng và cơ hội tiếp cận thị trường EU rộng lớn. 

Các lĩnh vực đầy tiềm năng để hợp tác bao gồm: giải pháp AI và chuyển đổi số cho doanh nghiệp (nhờ chính phủ đang rót ngân sách thúc đẩy chuyển đổi số, doanh nghiệp địa phương có nhu cầu cao); công nghệ xanh và năng lượng sạch (với các mục tiêu quốc gia về khí hậu, Slovakia và Séc chào đón công nghệ mới về năng lượng tái tạo, quản lý năng lượng, giao thông xanh); các ngành công nghiệp 4.0 như robot, IoT, sản xuất thông minh (Séc đặc biệt mạnh về chế tạo và tự động hóa, Slovakia thì đang chuyển đổi ngành ô tô); cũng như an ninh mạng, fintech, y tế số – những lĩnh vực mà thị trường còn nhiều khoảng trống để các công ty quốc tế tham gia. Thêm vào đó, chính sách ưu đãi và quỹ hỗ trợ dồi dào từ EU và chính phủ sở tại sẽ giúp giảm rủi ro, chi phí cho nhà đầu tư nước ngoài. 

Tóm lại, năm tới và những năm tiếp theo, Séc và Slovakia hứa hẹn là điểm đến chiến lược cho các công ty công nghệ muốn mở rộng hiện diện tại châu Âu, thông qua hợp tác đôi bên cùng có lợi.

Một số công ty công nghệ tiêu biểu tại Séc và Slovakia

Nguồn tham khảo: Các chương trình và số liệu trong bài được tổng hợp từ thông tin chính thức của chính phủ Séc và Slovakia cũng như các báo cáo chuyên ngành công nghệ Trung Âu . Các ví dụ doanh nghiệp tiêu biểu được dẫn chứng kèm nguồn uy tín để minh họa tiềm năng hợp tác tại hai thị trường. Với đà phát triển hiện nay, Séc và Slovakia đang cho thấy sức hút mạnh mẽ và sẵn sàng chào đón các công ty công nghệ quốc tế mong muốn mở rộng sang trung tâm đổi mới mới của châu Âu này.