Trong 6 tháng đầu năm 2025, Slovakia – với chính phủ mới từ cuối 2023 – đã triển khai một số chính sách kinh tế, tài chính và pháp lý đáng chú ý, từ đó tác động đến môi trường thương mại và đầu tư song phương với Việt Nam. Trên bình diện đối ngoại, Slovakia khẳng định coi Việt Nam là đối tác trọng yếu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. 

Tại cuộc gặp Đại sứ Việt Nam (2/2025), Thứ trưởng Ngoại giao Slovakia Marek Estok nhấn mạnh vị thế quốc tế của Việt Nam và cho biết Slovakia sẽ tăng cường số lượng tham tán kinh tế tại Đại sứ quán ở Việt Nam để thúc đẩy hợp tác thương mại-đầu tư . Năm 2025 đánh dấu 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước dự kiến tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và trao đổi đoàn doanh nghiệp nhằm khai thác tiềm năng hợp tác

Trên thực tế, thương mại Việt Nam–Slovakia đang tăng trưởng mạnh nhờ đòn bẩy EVFTA. Sau 4 năm thực thi EVFTA, kim ngạch hai chiều liên tục tăng ở mức hai con số. Riêng 10 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu của Việt Nam sang Slovakia đã tăng 57,4% so với cùng kỳ năm trước, đưa tổng kim ngạch cả năm 2024 ước đạt ~730 triệu USD (vượt xa mốc nửa tỷ USD những năm trước)

Slovakia hiện coi Việt Nam là một trong những đối tác thương mại hàng đầu tại châu Á–Thái Bình Dương, minh chứng bằng việc nước này sớm phê chuẩn EVIPA vào tháng 2/2023 và tích cực thúc đẩy thực thi EVFTA. EVIPA khi có hiệu lực đầy đủ sẽ củng cố niềm tin cho doanh nghiệp hai bên, hỗ trợ các dự án hợp tác trong các ngành Slovakia có thế mạnh (ô tô, cơ khí, năng lượng) và lĩnh vực Việt Nam ưu tiên (hạ tầng, công nghiệp phụ trợ)

Về chính sách đầu tư và tài chính nội địa, chính phủ Slovakia mới ban hành một loạt cải cách thuế từ ngày 1/1/2025 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và người dân, đồng thời đảm bảo nguồn thu ngân sách. 

Cụ thể, thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng biểu thuế lũy tiến mới: mức thuế suất ưu đãi giảm từ 15% xuống 10% cho thu nhập đến 100.000 EUR (tức mở rộng ngưỡng doanh thu hưởng thuế thấp từ 60.000 lên 100.000 EUR) . Doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh nhỏ có lợi nhuận dưới ngưỡng này sẽ chỉ chịu thuế 10%, giúp giảm gánh nặng thuế đáng kể. 

Ngược lại, doanh nghiệp lớn với lợi nhuận trên 5 triệu EUR sẽ chịu thuế suất 24% (tăng từ 21%)

Thuế khấu trừ cổ tức cũng được giảm từ 10% xuống 7% nhằm khuyến khích đầu tư và chia sẻ lợi nhuận . Những điều chỉnh này thể hiện chủ trương hỗ trợ khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp và đầu tư kinh doanh tại Slovakia. Song song, từ 1/4/2025, Slovakia áp dụng thuế giao dịch tài chính mới (còn gọi là “thuế ngân hàng”). 

Thuế này đánh vào các giao dịch chuyển khoản và rút tiền: mức thu là 0,4% trên số tiền ghi nợ tài khoản (tối đa 40 EUR mỗi giao dịch), 0,8% cho giao dịch rút tiền mặt, và 0,4% trên phí dịch vụ tài chính chuyển lại cho khách . Thuế do các ngân hàng và tổ chức tài chính nộp, nhưng doanh nghiệp và hộ kinh doanh cũng thuộc đối tượng chịu thuế nếu dùng tài khoản tại ngân hàng không có trụ sở ở Slovakia (tức dùng ngân hàng nước ngoài)

Một số giao dịch được miễn thuế (tiền vào tài khoản, thanh toán bằng thẻ, chuyển khoản nội bộ cùng ngân hàng, nộp thuế, nộp bảo hiểm xã hội) 

Thuế giao dịch này được thông qua nhằm tăng thu ngân sách và khuyến khích doanh nghiệp dùng hệ thống ngân hàng nội địa. Tuy nhiên, đây là biện pháp gây tranh cãi do có thể làm tăng chi phí hoạt động cho doanh nghiệp (dù mức thu lẻ có trần 40 EUR/giao dịch). 

Về môi trường pháp lý, một diễn biến đáng chú ý là việc Quốc hội Slovakia thông qua Luật về các tổ chức phi chính phủ (NGO) vào ngày 16/4/2025. Luật mới yêu cầu mọi NGO phải công khai nguồn kinh phí và danh tính những nhà tài trợ lớn, kèm chế tài phạt nếu không tuân thủ

Chính phủ của Thủ tướng Robert Fico quảng bá luật này như bước đi minh bạch hóa, nhưng giới quan sát chỉ trích rằng nó giáng một đòn nặng nề vào xã hội dân sự Slovakia, tương tự “luật NGO kiểu Nga” nhằm kiểm soát các tiếng nói độc lập 

Sau làn sóng biểu tình phản đối, một số điều khoản hà khắc (như gán nhãn “tổ chức vận động hành lang” hay “đặc vụ nước ngoài” cho NGO) đã được rút bỏ trước khi thông qua

Dẫu vậy, luật NGO dự kiến có hiệu lực từ 1/6/2025 vẫn bị coi là bước thụt lùi về dân chủ, gây lo ngại trong EU về cam kết của Slovakia với các giá trị pháp quyền. Ngoài ra, Slovakia thời gian qua tích cực tăng cường hợp tác kinh tế ngoài EU. 

Điển hình, Thủ tướng Fico thăm chính thức Trung Quốc cuối 2024 và đến tháng 6/2025 đã ban hành quy định cấp visa lao động đặc biệt cho công dân Trung Quốc: theo đó mỗi năm cho phép tối đa 1.000 lao động có kỹ năng từ Trung Quốc sang làm việc tại Slovakia trong các dự án đầu tư lớn, với điều kiện nhà tuyển dụng Trung Quốc đáp ứng tiêu chí tuân thủ pháp luật và đã được Bộ Kinh tế Slovakia phê duyệt dự án đầu tư chiến lược

Quy định này (hiệu lực từ 1/7/2025) cho thấy nỗ lực của chính phủ Slovakia trong việc thu hút vốn đầu tư và công nghệ từ bên ngoài, đồng thời giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động tay nghề cao cho các ngành mới (ví dụ sản xuất pin, điện tử). Ở chiều ngược lại, Slovakia cũng ghi nhận đóng góp của cộng đồng người Việt Nam trong nước: khoảng 7.000 người gốc Việt sinh sống, làm việc tại Slovakia (cộng đồng này vừa được chính phủ Slovakia công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 từ tháng 6/2023)

Thứ trưởng Ngoại giao Slovakia đánh giá cao cộng đồng người Việt, coi họ là cầu nối kinh tế – xã hội, đồng thời cho biết hơn 10.000 giấy phép cư trú đã cấp cho công dân Việt Nam trong năm 2024 – biến người Việt trở thành nhóm ngoại kiều lớn thứ ba tại Slovakia (chỉ sau người Ukraine và Serbia).

Phía Slovakia cũng cam kết phối hợp chặt chẽ với Việt Nam về thủ tục lãnh sự, tạo thuận lợi cho lao động Việt Nam gia hạn giấy phép làm việc cũng như xin thị thực mới sang Slovakia .

Ảnh hưởng tới doanh nghiệp Việt Nam: Các chính sách mới của Slovakia nhìn chung tạo nhiều thuận lợi cho hợp tác kinh doanh với Việt Nam, song cũng tiềm ẩn một số thách thức cần lưu ý. Về tích cực, rõ rệt nhất là cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu sang Slovakia nhờ EVFTA. Việc cắt giảm thuế quan sâu rộng (hiện nhiều mặt hàng Việt Nam đã hưởng thuế 0% vào EU) giúp hàng Việt ngày càng cạnh tranh tại Slovakia. 

Nhu cầu tiêu dùng Slovakia có tính bổ trợ với nguồn cung Việt Nam: Việt Nam chủ yếu xuất sang Slovakia các mặt hàng tiêu dùng và nông sản nhiệt đới mà Slovakia không sản xuất được (ví dụ: dệt may, giày dép, điện thoại, cà phê, hạt tiêu, hải sản đông lạnh…). Đây đều là những lĩnh vực xuất khẩu truyền thống của Việt Nam và đang tăng trưởng tốt. Tốc độ tăng xuất khẩu trên 50% trong năm 2024 là minh chứng cho tiềm năng còn dư địa lớn

Doanh nghiệp Việt có thể tận dụng thị trường Slovakia như cửa ngõ bổ sung bên cạnh Séc để thâm nhập EU, nhất là khi sức mua tại Slovakia đang hồi phục sau đại dịch và chính phủ Slovakia chủ trương đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Thêm vào đó, môi trường chính sách của Slovakia với Việt Nam khá thân thiện. 

Slovakia ưu tiên thúc đẩy thương mại – đầu tư với Việt Nam (thể hiện qua tăng cường tham tán thương mại, liên tục trao đổi đoàn các cấp), do đó doanh nghiệp Việt sẽ nhận được sự hỗ trợ tích cực hơn khi tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại đây. Năm 2025, nhiều hội chợ triển lãm và sự kiện kết nối tại Slovakia dự kiến có sự tham gia của Việt Nam, là dịp tốt để doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, kết nối đối tác. 

Về đầu tư, Slovakia sớm phê chuẩn EVIPA cho thấy thiện chí bảo hộ nhà đầu tư, tạo niềm tin cho doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư hoặc liên doanh tại Slovakia. Các dự án hợp tác có thể tập trung vào ngành Slovakia có thế mạnh như công nghiệp ô tô, kỹ thuật cơ khí, năng lượng – những lĩnh vực mà Slovakia chào đón dòng vốn nước ngoài. 

Chẳng hạn, doanh nghiệp Việt có thể tham gia chuỗi cung ứng trong ngành ô tô Slovakia (một trong những trung tâm sản xuất ô tô của châu Âu) hoặc hợp tác trong lĩnh vực năng lượng sạch. 

Chính sách thuế mới của Slovakia cũng có lợi cho doanh nghiệp Việt vừa và nhỏ: thuế thu nhập giảm xuống 10% cho phần lợi nhuận dưới 100.000 EUR sẽ giúp các công ty khởi nghiệp hoặc cửa hàng nhỏ của người Việt tại Slovakia giảm chi phí, tăng khả năng tích lũy. Việc giảm thuế cổ tức xuống 7% cũng tạo động lực cho các nhà đầu tư Việt Nam rót vốn, vì lợi tức chuyển về sẽ mất ít thuế hơn. 

Thêm vào đó, lực lượng lao động người Việt tại Slovakia khá đông và được chính quyền sở tại tạo điều kiện (đơn giản hóa thủ tục cư trú, công nhận là cộng đồng thiểu số)

Điều này không chỉ ý nghĩa về văn hóa xã hội mà còn có lợi ích kinh tế: doanh nghiệp Việt Nam có thể cân nhắc đưa thêm lao động sang Slovakia (theo diện hợp tác lao động) để đáp ứng nhu cầu nhân lực tại đây, hoặc tận dụng cộng đồng người Việt am hiểu địa phương để làm cầu nối kinh doanh (ví dụ thuê người Việt tại Slovakia làm đại diện bán hàng, phát triển thị trường). 

Động thái Slovakia mở visa đặc biệt thu hút lao động tay nghề cao từ Trung Quốc cũng cho thấy nước này sẵn sàng tìm kiếm nguồn nhân lực ngoài EU cho các dự án lớn

Về lâu dài, nếu doanh nghiệp Việt Nam đầu tư quy mô lớn vào Slovakia, hoàn toàn có thể đề xuất những cơ chế thuận lợi tương tự trong tuyển dụng nhân sự và hợp tác kỹ thuật.

Thách thức cần lưu ý: Mặc dù có cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần chuẩn bị cho một số thách thức khi hoạt động tại thị trường Slovakia. Thứ nhất, quy mô thị trường Slovakia nhỏ (dân số ~5,5 triệu), sức mua hạn chế hơn so với các nước Tây Âu. Do đó, khả năng mở rộng doanh số bán hàng có trần nhất định; doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một thị trường nhỏ mà cần coi Slovakia như một mắt xích trong chiến lược thâm nhập EU rộng lớn hơn. 

Thứ hai, sự thay đổi trong chính sách của chính phủ Slovakia dưới thời Thủ tướng Fico có phần khó lường, đòi hỏi doanh nghiệp theo dõi sát sao để ứng phó. Chẳng hạn, luật NGO mới báo hiệu môi trường chính sách có xu hướng kiểm soát chặt hơn các tổ chức xã hội dân sự, có thể gián tiếp ảnh hưởng đến các hiệp hội, hội đoàn doanh nghiệp hoặc dự án hợp tác có tài trợ nước ngoài. 

Việc chính quyền siết quản lý NGO có thể khiến các dự án hỗ trợ kỹ thuật, xúc tiến thương mại do tổ chức quốc tế tài trợ gặp khó khăn hơn trong khâu thủ tục, từ đó doanh nghiệp Việt có thể mất đi một kênh hỗ trợ thông tin hoặc kết nối hữu ích. Thứ ba, việc áp dụng thuế giao dịch tài chính từ tháng 4/2025 chắc chắn làm tăng chi phí vận hành cho doanh nghiệp. Mỗi lần chuyển khoản thanh toán cho nhà cung cấp, trả lương hoặc rút tiền mặt tại Slovakia đều phải chịu một khoản thuế 0,4–0,8%

Chi phí này tuy không lớn đối với giao dịch nhỏ lẻ, nhưng với doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên chuyển tiền giá trị lớn, cộng dồn sẽ đáng kể. Doanh nghiệp Việt Nam cần tính toán lại phương thức thanh toán để tối ưu (ví dụ: ưu tiên thanh toán bằng thẻ hoặc gộp giao dịch để giảm số lần chịu thuế, tận dụng ngoại lệ miễn thuế cho một số khoản nhất định ). 

Thứ tư, tương tự như tại Séc, hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn EU tại Slovakia cũng rất cao. Hàng hóa muốn vào Slovakia phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn chất lượng châu Âu, từ quy định an toàn sản phẩm, vệ sinh thực phẩm đến các yêu cầu về môi trường, lao động. 

Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Slovakia cần chú ý tuân thủ các quy định như kiểm dịch động thực vật, chứng nhận CE cho hàng công nghiệp, quy chuẩn đóng gói, nhãn mác theo tiếng địa phương, v.v. Bất kỳ vi phạm nào cũng có thể dẫn đến lô hàng bị ách tại cảng EU hoặc bị trả về, gây thiệt hại. Ngoài ra, cạnh tranh trên thị trường Slovakia đang gia tăng khi nước này mở cửa hơn với những nguồn cung ngoài EU (đặc biệt từ châu Á). 

Sự hiện diện ngày càng nhiều của hàng Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ… tại Slovakia đòi hỏi hàng Việt phải nỗ lực duy trì lợi thế về chất lượng và giá. Đáng chú ý, việc Slovakia dành ưu tiên thu hút đầu tư và lao động từ Trung Quốc cho thấy các công ty Trung Quốc có thể giành lợi thế trong một số dự án tại Slovakia nhờ sự hỗ trợ trực tiếp của chính phủ sở tại

Doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi động thái này để tìm cách cạnh tranh phù hợp hoặc chọn lĩnh vực ngách ít đối đầu trực tiếp. Cuối cùng, về trung hạn, nếu chính phủ Slovakia vì quan điểm chính trị có xung đột với EU (ví dụ vấn đề cấm vận Nga hay thâm hụt ngân sách do cắt thuế mạnh) thì có nguy cơ Slovakia bị EU giám sát hoặc cắt giảm hỗ trợ tài chính. 

Điều này có thể ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh (như lạm phát, lãi suất) và sức mua người dân. Mặc dù kịch bản này chưa rõ ràng, doanh nghiệp Việt cũng nên thận trọng và đa dạng hóa rủi ro, không nên phụ thuộc hoàn toàn vào ưu đãi tại một thị trường. 

Tóm lại, Slovakia vẫn là điểm đến giàu tiềm năng cho doanh nghiệp Việt Nam nhờ quan hệ hữu nghị truyền thống, cam kết hội nhập EU và các chính sách ưu đãi hiện hành. Tuy nhiên, thành công tại thị trường này đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu rõ và thích ứng với những thay đổi chính sách nội địa, đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng, tận dụng tối đa ưu đãi EVFTA để tạo dựng vị thế vững chắc.

Nguồn tài liệu tham khảo: Chính sách và số liệu trong bài được tổng hợp từ Cổng thông tin Thương vụ Việt Nam tại Séc – Slovakia và các nguồn tin quốc tế, trong đó có cập nhật của VietnamPlus, Reuters, DW… . Các phân tích và đánh giá được đưa ra trên cơ sở thông tin đến tháng 6/2025.