Vai trò của Việt Nam trong BRICS mở rộng gần đây

Việt Nam đã chính thức được kết nạp làm “quốc gia đối tác” của khối BRICS vào giữa năm 2025, trở thành quốc gia thứ 10 nhận quy chế này . Quy chế đối tác BRICS cho phép Việt Nam tham gia các hội nghị thượng đỉnh và phiên thảo luận của BRICS mở rộng . Trước đó, Việt Nam từng bày tỏ sẵn sàng thảo luận về quan hệ đối tác với BRICS, và việc được mời tham dự Hội nghị BRICS mở rộng (như tại Kazan, Nga tháng 10/2024) cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong cơ chế này

Trong bối cảnh BRICS thúc đẩy mở rộng ảnh hưởng (mở rộng thành viên lên 11 nước, kết nạp thêm các nền kinh tế như Ả Rập Xê Út, Ai Cập, Indonesia… ), sự hiện diện của Việt Nam với tư cách đối tác góp phần tăng cường tiếng nói của nhóm, đồng thời tạo cầu nối giữa BRICS với các diễn đàn đa phương khác. 

Việt Nam khẳng định sẵn sàng phối hợp các chương trình hợp tác của BRICS với các cơ chế khu vực và quốc tế, thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững, thương mại-đầu tư, kết nối hạ tầng và giao lưu nhân dân. Đây là đóng góp nổi bật của Việt Nam nhằm liên kết BRICS với cộng đồng quốc tế, phù hợp với chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ của Việt Nam .

Ảnh hưởng đến vị thế quốc tế và đàm phán thương mại với EU

Việc gắn kết hơn với BRICS mang lại cho Việt Nam lợi thế chiến lược trong việc nâng cao vị thế quốc tế. Tham gia vào một khối các nền kinh tế mới nổi chiếm trên 40% dân số thế giới giúp Việt Nam có thêm diễn đàn để thể hiện vai trò dẫn dắt của các nước đang phát triển và thúc đẩy một trật tự kinh tế toàn cầu công bằng hơn

Đồng thời, bước đi này tái khẳng định đường lối đối ngoại cân bằng Đông – Tây của Việt Nam: tích cực hội nhập với các cường quốc mới nổi mà vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với các đối tác phương Tây. Thực tế, Việt Nam từ trước đã hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới với mạng lưới hiệp định thương mại tự do trải khắp (bao gồm EVFTA với EU) . Nhờ đó, Việt Nam có nhiều lựa chọn hợp tác về thị trường và nguồn vốn, giảm phụ thuộc quá mức vào bất kỳ một khối nào

Chính thế cân bằng này giúp tăng cường thế mặc cả của Việt Nam khi đàm phán thương mại với EU. Việt Nam có thể tự tin hơn trong thương lượng, bởi lẽ nếu một đối tác đưa ra điều kiện bất lợi, Việt Nam vẫn có quan hệ kinh tế vững vàng với những thị trường và định chế tài chính khác từ khối BRICS (ví dụ như Ngân hàng Phát triển Mới của BRICS)

Ngược lại, EU cũng nhìn nhận Việt Nam như một đối tác chiến lược tại châu Á đang lên. Sau khi EVFTA có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã tăng gần 50% và nhập khẩu từ EU tăng hơn 40% – minh chứng cho lợi ích song phương khi gắn kết với Việt Nam. Do đó, việc Việt Nam đa dạng hóa quan hệ sang BRICS sẽ thúc đẩy EU tích cực hơn trong hợp tác, nhằm duy trì ảnh hưởng tại khu vực và đảm bảo các lợi ích thương mại với Việt Nam không bị suy giảm trong một thế giới nhiều cạnh tranh.

Tác động tới quan hệ thương mại với Cộng hòa Séc và Slovakia

Đối với các đối tác truyền thống ở Trung-Đông Âu như Cộng hòa Séc và Slovakia, bước đi của Việt Nam vào cơ chế BRICS đặt ra cả thách thức lẫn cơ hội. Về thách thức, nếu các nước này không nhanh chóng củng cố quan hệ với Việt Nam, họ có nguy cơ bị tụt lại khi Việt Nam ngày càng gắn kết với các cường quốc mới nổi. Ngược lại, nếu chủ động, Séc và Slovakia có thể tận dụng vị thế cầu nối Đông – Tây của Việt Nam để mở rộng hiện diện tại khu vực ASEAN và các thị trường đang phát triển. 

Thực tế, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam với Séc và Slovakia đang trên đà phát triển mạnh mẽ nhờ EVFTA. Năm 2024, kim ngạch thương mại hai chiều Việt–Séc đạt khoảng 3,8 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước; Việt Nam đã trở thành đối tác trọng điểm của Séc trong ASEAN và là cửa ngõ kết nối khối này với châu Âu . Séc cũng nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên Đối tác chiến lược (1/2025) nhằm thúc đẩy hợp tác trên mọi lĩnh vực từ kinh tế, quốc phòng đến công nghệ

Tương tự, Slovakia coi Việt Nam là một trong những đối tác hàng đầu tại châu Á – Thái Bình Dương và đang hướng tới việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược

Giới chức Slovakia đánh giá cao vai trò quốc tế của Việt Nam và mong muốn tăng cường hiện diện thương mại (điển hình là cử thêm tùy viên kinh tế sang Việt Nam) để nắm bắt cơ hội từ thị trường Việt Nam đang tăng trưởng

Rõ ràng, việc Việt Nam tham gia cả hai khối Đông và Tây khiến quốc gia này trở thành đối tác không thể bỏ lỡ. BRICS được xem như một đối trọng đang lên với các cường quốc phương Tây , phản ánh xu thế thế giới đa cực ngày càng rõ nét. Bởi vậy, để không bị chậm chân trong trật tự mới, EU nói chung cũng như Séc và Slovakia nói riêng cần chủ động đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam ngay từ bây giờ, dựa trên các khuôn khổ sẵn có (EVFTA, quan hệ đối tác chiến lược…) nhằm cùng hưởng lợi và giữ vững vị thế trong một thế giới đa cực đầy cạnh tranh.