(Trích lời Sofie Krýžová) Trong vài tháng tới, một trong những người giàu nhất Cộng hòa Séc, ông Pavel Tykač, có thể sẽ trở thành nhà đầu tư Séc lớn nhất tại Việt Nam. Tuy nhiên, giới chức vẫn chưa phê duyệt việc ông tiếp quản phần lớn cổ phần tại nhà máy nhiệt điện Mong Duong 2. Khoản đầu tư này cũng có ý nghĩa quan trọng đối với Cộng hòa Séc.

Từ phóng viên thường trú tại Việt Nam

Dù cái tên của tập đoàn Séc Sev.en vẫn chưa xuất hiện trên nhà máy Mong Duong 2 ở Việt Nam, nhưng chỉ cần rẽ vào hành lang đầu tiên của tòa nhà hành chính là có thể thấy ngay ai sẽ trở thành cổ đông lớn nhất ở đây.

Trên tường treo hai khung tranh: một chiếc áo đấu đỏ trắng và một chiếc khăn cổ động của câu lạc bộ bóng đá Slavia Praha. Chủ sở hữu đội bóng và tỷ phú Pavel Tykač hiện đang tiến gần đến việc tiếp quản nhà máy nhiệt điện than tại Việt Nam.

Tập đoàn Sev.en Global Investments đã ký hợp đồng mua lại nhà máy này từ năm 2023, nhưng cơ quan chức năng địa phương xử lý khá chậm và đến nay quá trình vẫn chưa hoàn tất. Việc phê duyệt tại Việt Nam diễn ra lâu hơn so với ở Séc.

"Chúng tôi đã sẵn sàng tiếp quản nhà máy ngay lập tức, nhưng vẫn phải chờ chính quyền địa phương phê duyệt giao dịch. Cả quá trình này theo tiêu chuẩn quốc tế là rất chậm và kéo dài, hơn nữa ở Việt Nam lại không có khung thời gian hay thời hạn cụ thể nào," bà Veronika Diamantová, Giám đốc truyền thông của Sev.en Global Investments, cho biết.

Việc đẩy nhanh quá trình có thể được hỗ trợ bởi chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Công Thương Séc – ông Lukáš Vlček (đảng STAN), nơi ông đã có cuộc họp với người đồng cấp. “Lợi ích quốc gia của chúng ta là các khoản đầu tư của người Séc ở nước ngoài không bị lãng phí. Những gì người Séc kiếm được ở nước ngoài, một phần sẽ quay trở lại Cộng hòa Séc dưới dạng tiền thuế của người dân,” ông Vlček nói.

Nhà đầu tư hiện hy vọng rằng việc nắm giữ cổ phần đa số có thể được chính thức xác lập trong vòng vài tháng tới, có khả năng là vào nửa đầu năm sau.

Tuy nhiên, Sev.en sẽ chỉ được vận hành nhà máy điện này trong 15 năm tới. Đến năm 2040, công ty phải bàn giao lại nhà máy cho nhà nước để tiếp quản vận hành. “Chủ sở hữu nhà máy cam kết vận hành theo các tiêu chuẩn an toàn và môi trường cao nhất,” bà Diamantová chia sẻ.

Văn phòng đại diện tại Việt Nam từ chối bình luận về quy mô đầu tư. Tuy nhiên, chi phí xây dựng ban đầu của nhà máy lên tới 2,1 tỷ USD. Ông Tykač dự kiến sẽ nắm giữ 70% cổ phần, điều này sẽ biến ông trở thành nhà đầu tư Séc lớn nhất tại Việt Nam, đồng thời đây cũng sẽ là khoản đầu tư lớn nhất của châu Âu vào lĩnh vực năng lượng tại Việt Nam.

Ông dự kiến mua lại 19% cổ phần từ Tập đoàn Đầu tư Trung Quốc (China Investments Corporation) và 51% từ Tập đoàn AES của Mỹ.

Thương vụ này mang lại giá trị cho nhà đầu tư không chỉ từ góc độ tăng cường quan hệ Séc – Việt, mà còn xét đến hiệu quả kinh tế.

Sev.en Global Investments cũng đang phân tích các cơ hội đầu tư khác tại Việt Nam. “Chúng tôi coi Việt Nam là cửa ngõ để bước vào Đông Nam Á. Chúng tôi quan tâm đến các dự án tương tự như Mong Duong 2 – tức là sản xuất điện truyền thống với hợp đồng dài hạn, nhưng cũng cởi mở với các lĩnh vực khác mà chúng tôi có hứng thú. Ví dụ như khai thác khoáng sản,” bà Diamantová cho biết thêm.

Mặc dù về công nghệ, Mong Duong 2 gần như không khác biệt nhiều so với các nhà máy nhiệt điện tại Séc, nhưng nhà máy này hiện đại và mới hơn. Nó mới chỉ được xây dựng cách đây 10 năm và lượng khí thải ra môi trường cũng ít hơn đáng kể. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về khí thải tại Việt Nam không nghiêm ngặt như ở châu Âu.

Mong Duong 2 còn có một dấu ấn từ Séc khác – các tua-bin được sản xuất bởi công ty Doosan Škoda Power tại Plzeň. Đây cũng là lý do ông Vlček xem những khoản đầu tư như vậy ở nước ngoài là cơ hội thúc đẩy xuất khẩu của Séc.

“Khi ai đó hiện đại hóa nhà máy này – trong điều kiện khí hậu rất ẩm ướt như ở đây – thì quá trình hiện đại hóa và bảo trì phải được thực hiện thường xuyên hơn nhiều so với ở Séc. Họ sẽ có xu hướng chọn công nghệ đã quen thuộc và những nhà cung cấp từng làm việc cùng. Điều này rất quan trọng đối với nền kinh tế xuất khẩu của Séc,” ông Vlček nhấn mạnh.

Trong những năm gần đây, các nhà vận hành nhà máy điện tại Séc cảnh báo về khả năng đóng cửa sớm, một số có thể không còn hiệu quả kinh tế vào những năm 2030. Dù Séc có luật năng lượng để trì hoãn việc này, nhưng vẫn khó tránh khỏi thực tế kinh tế.

Tuy nhiên, điều đó không xảy ra ở Việt Nam – nơi sản xuất điện từ nhiệt điện than sẽ tiếp tục có lãi trong thời gian dài. Việt Nam đã đặt mức giá mua điện cố định và chỉ đặt mục tiêu chấm dứt sử dụng than vào năm 2050.

Than vẫn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia. Năm ngoái, các nhà máy nhiệt điện than sản xuất ra một nửa lượng điện năng của cả nước, 29% đến từ thủy điện, 10% từ năng lượng mặt trời và phần còn lại từ khí đốt.

Mong Duong 2 có vai trò then chốt với ngành năng lượng Việt Nam. Nhà máy này sản xuất 7% lượng điện tiêu thụ hằng năm của Hà Nội và miền Bắc, chiếm 3% tổng nhu cầu điện cả nước.